Gabriel Metsu

PREASRÁITEAS: Meán Fómhair 2010

Osclaíonn an tAire Cultúir taispeántas sa Dánlann Náisiúnta de shaothair an phéintéara Dúitsigh Gabriel Metsu ón seachtú haois déag

Gabriel Metsu: Maistir Athaimsithe de Ré Órga na hOllainne
Arna eagrú ag Dánlánn Náisiúnta na hÉireann, Baile Átha Cliath, i gcomhar leis an Rijksmuseum, Amstardam, agus an National Gallery of Art, Washington.

Inniu, Dé hAoine, an 3 Meán Fómhair, d’oscail an tAire Turasóireachta, Cultúir agus Spóirt, Mary Hanafin, T.D., taispeántas de thart ar 40 cinn de na máistirphíosaí is breátha agus is mó ceiliúr de chuid an ealaíontóra Dúitsigh Gabriel Metsu (1629-1667) i nDánlann Náisiúnta na hÉireann.

Sa taispeántas seo, Gabriel Metsu: Máistir Athaimsithe de Ré Órga na hOllainne gheofar saothair ó gach cuid de ghairmréim an ealaíontóra seo, lena n-áirítear roinnt saothar a dtángthas orthu le deireanas agus a athchóiríodh.  Tugann sé ómós dá radhairc seánra tarraingteacha ina gcuimsítear idir chompántais cheoil agus theagmhálacha grámhara, ragairneálaithe, thrádálaithe sráide agus chailíní cistine.  Lena gcois sin, gheofar sa taispeántas eiseamláirí de shaothair Metsu i réimsí na péintéireachta reiligiúnda, na portráidíochta agus an ábhair neamhbheo, saothair nach bhfuil chomh clúiteach céanna, ach ar saothair den scoth iad fós.  Bailíodh na saothair seo ó bhailiúcháin phoiblí agus phríobháideacha ar fud an domhain.

Bhí Metsu, a saolaíodh i Leiden sa bhliain 1629, agus Johannes Vermeer, péintéir a linne, ar na péintéirí ba mhó le rá ag an am sin.  Cailleadh Metsu go hanabaí in aois a 37 ach faoin am sin bhí réimse saothar curtha i gcrích aige a thugann léargas fíorspéisiúil ar shaol an ghrá, ar an saol laethúil agus ar chúrsaí faisin san Ollainn le linn na seachtú haoise déag.  Bhí smacht iontach aige ar an scuab agus an cumas aige idir dhaonnacht agus phearsantacht a bhronnadh ar na fíoracha a phéinteáil sé. Bhí ardmheas ag ealaíontóirí agus ag bailitheoirí na linne sin air.  Deis í seo chun meastachán eile a dhéanamh ar ealaíontóir a raibh tóir as cuimse ag bailitheoirí sa seachtú agus san ochtú haois déag ar a chuid pictiúr.
   
I measc na saothar atá le feiceáil sa taispeántas tá roinnt péintéireachtaí a dtángthas orthu le deireanas, rud a thabharfaidh deis don lucht féachana measúnú as an nua a dhéanamh ar an ealaíontóir seo. I measc na bpictiúr sin tá A Woman Artist (Le Corset rouge), (c.1661-4, Bailiúchán Príobháideach) ina bhfeictear bean Metsu, Isabella de Wolff, a ghníomhaigh go minic mar chuspa dá fear. Gheofar i dteannta a chéile sa taispeántas seo den chéad uair ón 18ú haois dhá phictiúr a bhíodh ar crochadh i dteach an phátrúin ba mhó dá raibh aige, Jan Jacobsz.  Hinlopen: A Visit to the Nursery (1661, The Metropolitan Museum of Art, Nua Eabhrach) agus A Portrait of Jan Jacobsz. Hinlopen and his Family (c.1662-3, Staatliche Museen zu Berlin).

Dála Vermeer, péintéir staire ab ea Metsu ag tús a shaoil.  Feicfear sa taispeántas seo ceann de na pictiúir is túisce dá ndearna sé ar théama bíobalta, Dives and Lazarus (c.1650, Musée des Beaux-Arts, Strasbourg) le hais The Dismissal of Hagar (c.1653-4, Stedelijk Museum De Lakenhal, Leiden),  atá ar cheann de na pictiúir ab fhearr, meastar, dá ndearna sé ag tús a shaoil i Leiden.

Is léir on taispeántas gur ealaíontóir ilchumasach ab ea Metsu a phéinteáil idir radhairc istigh agus phortráidí.  Ba iad na hábhair ab ansa leis mná agus iad i mbun cúraimí tí, ag díol bia, nó ag suirí:  A Young Woman Selling Poultry (1662, Staatliche Kunstsammlungen, Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden); A Woman Tuning her Cittern, Approached by a Man (c.1659-62, Museumslandschaft Hessen Kassel, Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel).

Phéinteáil sé pictiúr de féin deich n-uaire ar a laghad, in éadaí éagsúla.  I gceann de na radhairc is cumasaí dá chuid de ghabha i mbun oibre, A Cavalier Visiting a Blacksmith's Shop (1654-6, The National Gallery, Londain), feicimid Metsu mar ridire ardnósach atá ina cheap magaidh ag ordú bróg capaill ón ngabha.  I bpictiúr eile, A Hunter Getting Dressed after Bathing, (c.1654-6, Bailiúchán Príobháideach), feictear é á ghléasadh féin tar éis dul ag snámh i sruth. 

Go luath sna 1650idí, chroch Metsu leis go dtí cathair Amstardam, a bhí níos mó agus níos gustalaí ná Leiden, agus ba mhór an tionchar a bhí ag an gcathair sin ar a shaolréim ina dhiaidh sin; níorbh fhada gur tháinig sé chun bheith ar ceann de phríomhphéintéirí na ‘gcompántas nua-aimseartha’. 

Sna pictiúir a dhein sé i dtreo dheireadh a shaoil, is léir a rímháistreacht theicniúil agus is léir chomh maith tionchar stíleach mhórphéintéirí seánra na linne sin, go háirithe Gerrit Dou, Gerard ter Borch, Frans Van Mieris agus Johannes Vermeer.  Samplaí ó na blianta déanacha seo is ea The Intruder (c.1661-3, National Gallery of Art, Washington) agus A Woman Composing Music, with an Inquisitive Man, (c.1664-7, Royal Picture Gallery Mauritshuis, An Háig). I measc na saothar a thabharfadh Vermeer chun cuimhne dúinn tá an péire pictiúr, A Man Writing a Letter agus A Woman Reading a Letter (c.1664-6, Dánlann Náisiúnta na hÉireann, Bronntanas ó Sir Alfred agus Lady Beit, 1987) a mheastar a bheith ar na saothair is cáiliúla dá chuid.  Pictiúr eile a léiríonn tionchar Vermeer is ea The Sick Child (1664-6, Rijksmuseum, Amstardam), ceann de na híomhánna is íocónaí san ealaín Dúitseach de ghrá tuismitheora. Ag deireadh a shaoil, d'fhill Metsu ar na hábhair reiligiúnda agus níl aon cheann díobh níos drámata ná Christ on the Cross (1664, Pinacoteca Capitolina, An Róimh).

Tá dhá líníocht ar taispeáint chomh maith a bhfuiltear cinnte gur Metsu a dhein:   The Resurrection of Christ (c.1650-3, Musée Fabre, Montpellier) agus Sketch of a Female Figure (c.1662-4, Städel Museum, Frankfurt am Main), ar réamhsceitse é don phictiúr, A Man Visiting a Woman Washing her Hands (c. 1662-4, Bailiúchán Príobháideach).

Is é an Dr. Adriaan E. Waiboer coimeádaí an taispeántais agus ba é a thráchtas dochtúireachta agus catalóg raisonné siúd, a bheidh ar fáil go luath, a sholáthair an bonn eolais do thaispeántas na Dánlainne Náisiúnta.  Is eagarthóir é chomh maith ar an gcatalóg a ghabhann leis an taispeántas, a thugann cuntas ar an gcineál saoil a bhí ag Metsu agus ar chúlra sóisialta a phictiúr.  Sa chéad aiste sa chatalóg, tugann an Dr. Adriaan Waiboer léargas dúinn ar shaol an ealaíontóra, ar shaothair dá chuid agus ar an iomrá a bhí air le linn a shaoil agus tar éis a bháis.  In aiste eile pléann sé an gaol a bhí ag Metsu le Vermeer. Deir sé:
Bhí cáil agus iomrá ar Metsu mar ealaíontóir le linn a shaoil. Faoin dara leath den ochtú haois déag, bhí pictiúir Metsu le fáil i gcuid de na bailiúcháin ba mhó cáil sa Fhrainc, lena n-áirítear bailiúchán an Rí Louis XV, agus iompórtáladh suas le 34 saothar dá chuid isteach i Sasana, ar ceannaíodh a bhformhór ar ceant i bPáras. Le blianta beaga anuas, más ea, tá níos mó tóir ar an ealaíontóir Vermeer, as Delft, agus bhain sé sin aire an phobail de shaothair Metsu.  Cuirfidh an taispeántas seo é sin ina cheart agus tabharfaidh deis do chuairteoirí féachaint go grinn ar bhuanna an ealaíontóra seo agus lántaitneamh a bhaint astu."

Gheofar sa chatalóg seo sé aiste eolasacha eile, le rannchuidiú ón Ollamh Wayne E. Franits (Ollscoil Syracuse).  ‘Gabriel Metsu and the Art of Luxury; Professor Linda Stone-Ferrier (Ollscoil Kansas): ‘Gabriel Metsu’s Street Vendors-Shopping for Values in the Dutch Neighbourhood’; E. Melanie Gifford (National Gallery of Art, Washington): ‘Fine Painting and Eloquent Imprecision: Metsu’s Painting Technique’; Pieter Roelofs (Rijksmuseum, Amstardam): ‘Early owners of Paintings by Metsu in Leiden and Amsterdam’; Bianca M. du Mortier (Rijksmuseum, Amstardam): ‘Costumes in Metsu’s paintings: Mode and Manners in the Mid-Seventeenth Century’; agus Marijn Schapelhouman (Rijksmuseum, Amstardam): ‘Gabriel Metsu’s Rare Drawings’ (Rijksmuseum, Amstardam).

Athbhreithnítear sa chatalóg chomh maith an méid atá sa litríocht mar gheall ar an ealaíontóir seo, le tagairt ar leith do roinnt foinsí a foilsíodh san ochtú agus sa naoú haois déag a chuireann i bhfios go raibh ardmheas ar Metsu le linn a shaoil féin.  I measc na bhfoilseachán a áirítear sa taispeántas tá cóip de Catalogue Raisonné of the Works of the Most Eminent Dutch, Flemish and French Painters (vol. 4, London 1833) le John Smith ina n-áitíonn sé go bhfuil ‘ardchéimíocht Metsu i gcomórtas le gach ealaíontóir eile sa Scoil Dúitseach le feiceáil sna líníochtaí glana áille d'fhíoracha, i míneadas a gcarachtar agus, nuair is gá, i ngrástúlacht a dteacht i láthair’. 

Tá ábhar eile ar iasacht ó na cartlanna i Leiden agus in Amstardam, lena n-áirítear roinnt taifead nótaireachta. I gceann amháin díobh tá cuntas ar chuairt a thug fear darbh ainm Nicolaes De Roy ar an bpéintéir óg i Leiden thart ar 1649. D’ordaigh De Roy portráid de féin ó Metsu mar mhalairt ar ‘mhainnicín’ (cuspa adhmaid).  Tá an taifead urraíochta seo d’ealaíontóir óg san Ollainn sa seachtú haois déag ar cheann de fhíorbheagán.  Ar iasacht chomh maith tá Alle de Gedichten (All his Poems) le Jan Vos (Imleabhar 1, 1662 Bailiúcháin Speisialta Leabharlann Ollscoil Amstardam) ina bhfuil an dán a choimisiúnaigh Hinlopen (pátrún Metsu) ó Jan Vos i dtosach i dtaobh bhuanna an phictiúir, A Visit to the Nursery (1661, The Metropolitan Museum of Art, Nua Eabhrach).

Mar chuid den taispeántas seo tá roinnt déantán agus objets d'art ar taispeáint sa Dánlann Náisiúnta, cuid acu atá le feiceáil i bpictiúir Metsu, ar nós an fhráma ornáidigh do phictiúr (c.1660-3, Dánlann Náisiúnta na hÉireann), atá díreach cosúil leis an gceann sa phictiúr, A Man Writing a Letter (1660-3), a bhaineann leis an Dánlann.  Ar taispeáint chomh maith tá cuach, a rinneadh as adharc buabhaill, i ngléasadh airgid (1566, Amsterdams Historisch Museum), a bhain leis an Guild of Saint Sebastian in Amstardam agus a fheictear in A Woman Tuning her Citter, Approached by a Man (c.1659-62, Museumslandschaft Hessen Kassel, Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel). I measc na ndéantán eile tá rud ar a dtugtar night-raile (c.1635, Fries Museum Leeuwarden) nó ceirt línéadaigh, a d'úsáidtí chun éadaí mná a chosaint agus í ag scuabadh a cuid gruaige; Standing Putto, le Johan Larson, a dhéanann aithris ar Francois Duquesnoy, agus a fheictear mar thaca stiúideo in A Woman Artist (Le Corset rouge) le Metsu (c.1661-4, Bailiúchán Priobháideach); cuisín fuála i veilbhit ghlas a bhfuil leathair priontáilte laistigh de, ar aon dul leis an gceann in The Hunter’s Gift le Metsu (c.1658-61, Rijksmuseum, Amstardam); agus péire miúileanna Dúitseacha bróidnithe de chineál nach bhfeictear ach go fíorannamh (c.1660), déanta as línéadach, cnáib, síoda agus olann, atá le feiceáil i bpictiúir éagsúla sa taispeántas.

Ba é an taispeántas de shaothair Metsu ag Stedelijk Museum De Lakenhal i Leiden sa bhliain 1966 an mórthaispeántas deireanach agus ba é Franklin W. Robinson an duine deireanach a scríobh monagraf i dtaobh Metsu, monagraf a foilsíodh sa bhliain 1974.  Mar sin is deis thráthúil í an taispeántas seo chun súil eile a chaitheamh ar ealaíontóir den scoth a bhfuil áit tuillte aige as feabhas a shaothar i measc na bpéintéirí Ollanacha den seachtú haois déag is mó clú agus cáil inniu.  

Seo mar a dúirt Raymond Keaveney, Stiúrthóir Dhánlann Náisiúnta na hÉireann:
Den daichead saothar atá sa taispeántas seo, tháinig cuid díobh ó bhailiúcháin phríobháideacha nach mbíonn teacht ag an bpobal orthu de ghnáth, mar sin is deis í seo don lucht féachana léargas nua a fháil ar an ealaíontóir seo.  Táimid faoi chomaoin ag lucht na mbailiúchán príobháideach agus poiblí araon as a gcuid flaithiúlachta. Ní bheadh an taispeántas seo ann murach iad."

Is mian le Dánlann Náisiúnta na hÉireann a mbuíochas a ghabháil as an tacaíoch fhlaithiúil a fuarthas ó Irish Independent, urraitheoir meán priontála an taispeántais Gabriel Metsu: Máistir Athaimsithe de Ré Órga na hOllainne.

Beidh an taispeántas ar siúl i Sciathán Beit na Dánlainne Náisiúnta ón 4ú Meán Fómhair go dtí an 5ú Nollaig 2010. Is féidir ticéid (€7 agus €4 ar lacáiste) a chur in áirithe roimh ré le ríomhphost chuig an Dánlann:  metsu@ngi.ie or le glao gutháin díreach ar (01) 663 3513.

Beidh rogha leathan imeachtaí agus gníomhaíochtaí a bhaineann leis an taispeántas ar siúl ó Mheán Fómhair go mí na Nollag.  Féach www.gabrielmetsuexhibition.com


Le haghaidh breis eolais & íomhánna, téigh i dteagmháil le:
Valerie Keogh/Emma Pearson
Oifig Chumarsáide & Phreasa
Gailearaí Náisiúnta na hÉireann
Cearnóg Mhuirfean, Baile Átha Cliath 2
Rphost: press@ngi.ie